Οι περισσότεροι γονείς θέλουμε ακριβώς το ίδιο πράγμα: να αξιοποιήσουν τα παιδιά μας τις δυνατότητές τους.
Και δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να πιστεύουμε ότι μπορούν να πετύχουν περισσότερα.
Υπάρχει όμως μια λεπτή διαφορά ανάμεσα στο:
«Πιστεύω σε σένα»
και στο:
«Πρέπει να τα καταφέρεις».
Έρευνα που δημοσιεύθηκε από την American Psychological Association εξέτασε δεδομένα δεκάδων χιλιάδων νέων και βρήκε σύνδεση ανάμεσα στις αυξανόμενες αντιλαμβανόμενες γονικές προσδοκίες και την τελειοθηρία. Οι ερευνητές τονίζουν βέβαια ότι οι σχέσεις αυτές είναι σύνθετες και δεν σημαίνουν ότι κάθε υψηλή προσδοκία βλάπτει ένα παιδί.
Ο ερευνητής Thomas Curran (Καθηγητής Ψυχολογίας στο London School of Economics) το έθεσε χαρακτηριστικά: «Οι γονικές προσδοκίες έχουν υψηλό κόστος όταν γίνονται αντιληπτές ως υπερβολικές.»
Το πρόβλημα δεν είναι ότι ένα παιδί θέλει να κάνει κάτι καλά. Το πρόβλημα αρχίζει όταν αισθάνεται ότι η αξία του εξαρτάται από το πόσο καλά το έκανε.
Ένας βαθμός γίνεται τότε κάτι περισσότερο από βαθμός. Μια θέση στην ομάδα γίνεται απόδειξη ικανότητας. Ένα λάθος γίνεται αποτυχία. Και η επιτυχία, αντί να δημιουργεί χαρά, απλώς ανεβάζει τον πήχη για την επόμενη φορά.
Πώς κρατάμε τις υψηλές προσδοκίες χωρίς την υπερβολική πίεση;
Μπορούμε να επαινούμε όχι μόνο το αποτέλεσμα αλλά και τον τρόπο: «μου άρεσε που επέμεινες», «δοκίμασες διαφορετική λύση», «ζήτησες βοήθεια όταν τη χρειάστηκες».
Να αντικαταστήσουμε κάποιες φορές το «τι βαθμό πήρες;» με το «τι ήταν το πιο ενδιαφέρον που έμαθες;»
Να αφήνουμε χώρο σε δραστηριότητες στις οποίες το παιδί είναι αρχάριο — και πιθανόν όχι ιδιαίτερα καλό στην αρχή.
Και, ίσως σημαντικότερο, να το βοηθάμε να αποκτήσει δικούς του στόχους, όχι μόνο τους στόχους που οι ενήλικες θεωρούμε σημαντικούς.
Γιατί η φιλοδοξία είναι πολύτιμη όταν λέει στο παιδί:
«Μπορώ να προσπαθήσω για κάτι δύσκολο.»
Όχι όταν του ψιθυρίζει:
«Πρέπει να είμαι τέλειος για να αξίζω.»
Tomorrow Me Labs: Μία σκέψη για το αύριο:
Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ακριβώς τον κόσμο στον οποίο θα μεγαλώσουν τα παιδιά μας. Μπορούμε όμως να τους δώσουμε περισσότερες ευκαιρίες να ανακαλύπτουν, να σκέφτονται, να δημιουργούν και να πιστεύουν ότι μπορούν.
